مقدمه

فیلتر روغن خودرو یکی از اجزای حیاتی در سیستم روانکاری موتور است که نقش مهمی در حفظ سلامت و افزایش عمر مفید موتور ایفا میکند. این قطعه با حذف ناخالصی ها و ذرات فلزی از روغن موتور، از سایش قطعات داخلی جلوگیری کرده و عملکرد بهینه موتور را تضمین میکند. در این مقاله، به بررسی ساختار، انواع، عملکرد، علائم خرابی و روشهای تعویض فیلتر روغن خودرو میپردازیم.

1. وظیفه فیلتر روغن خودرو

فیلتر روغن خودرو چندین وظیفه اصلی دارد:

• حذف ناخالصی ها: ذرات فلزی، گرد و غبار، دوده و رسوبات ناشی از احتراق را از روغن جدا میکند.
• جلوگیری از سایش قطعات: با تصفیه روغن، از اصطکاک و فرسایش قطعات متحرک موتور مانند یاتاقانها، پیستونها و میل لنگ جلوگیری میکند.
• خنک کنندگی: کمک به گردش روغن تمیز برای خنک کردن موتور.
• بهبود عملکرد موتور: روغن تصفیه شده عملکرد روانتر و بازدهی بالاتری ایجاد میکند.

2. اجزای تشکیل دهنده فیلتر روغن

فیلتر روغن معمولاً از بخشهای زیر تشکیل شده است:

• پوسته (بدنه): معمولاً از فلز یا پلاستیک مقاوم ساخته میشود.
• کاغذ یا الیاف فیلتر: بخش اصلی تصفیه که ناخالصیها را جذب میکند.
• سوراخهای ورودی و خروجی: مسیر عبور روغن به داخل و خارج فیلتر.
• سوپاپ اطمینان (Bypass Valve): در صورت گرفتگی فیلتر، اجازه میدهد روغن بدون تصفیه عبور کند تا موتور خشک کار نکند.
• سوپاپ ضد بازگشت (Anti-Drain Back Valve): از برگشت روغن به موتور در زمان خاموشی جلوگیری میکند.

3. انواع فیلتر روغن خودرو

فیلترهای روغن در دو نوع اصلی وجود دارند:

الف) فیلتر روغن یکبارمصرف (Spin-On)

• متداولترین نوع فیلتر روغن.
• پس از هر بار تعویض روغن، فیلتر نیز تعویض میشود.
• نصب آسان و قیمت مقرونبهصرفه.

ب) فیلتر روغن کارتریجی (Cartridge)

• فقط بخش کاغذ فیلتر تعویض میشود و پوسته قابل استفاده مجدد است.
• سازگار با محیط زیست (کمتر زباله تولید میکند).
• معمولاً در خودروهای جدید و برخی مدلهای اروپایی استفاده میشود.

4. علائم خرابی فیلتر روغن

• کاهش فشار روغن: چراغ هشدار روغن روی داشبورد روشن میشود.
• صدای غیرعادی موتور: سایش قطعات به دلیل روغن آلوده.
• تاریک شدن سریع روغن: فیلتر کارایی خود را از دست داده است.
• نشت روغن: آسیب به پوسته یا واشر فیلتر.
• کاهش شتاب و قدرت موتور: روغن کثیف باعث افزایش اصطکاک میشود.

5. زمان تعویض فیلتر روغن

• معمولاً هر 5,000 تا 10,000 کیلومتر (بسته به نوع خودرو و روغن).
• در صورت استفاده از روغن مصنوعی، ممکن است فیلتر تا ۱۵,۰۰۰ کیلومتر دوام بیاورد.
• در شرایط سخت (رانندگی در ترافیک، گرد و غبار زیاد، هوای بسیار گرم یا سرد)، تعویض زودتر ضروری است.

6. نحوه تعویض فیلتر روغن

وسایل مورد نیاز:

• آچار فیلتر روغن یا آچار چنگکی
• روغن موتور جدید
• فیلتر روغن جدید
• ظرف جمعآوری روغن

مراحل تعویض:

1. خنک کردن موتور: پس از خاموش کردن خودرو، ۱۰-۱۵ دقیقه صبر کنید.
2. تخلیه روغن قدیمی: پیچ تخلیه زیر کارتر را باز کنید.
3. برداشتن فیلتر قدیمی: با آچار فیلتر، آن را باز کرده و خارج کنید.
4. نصب فیلتر جدید: واشر فیلتر جدید را چرب کرده و آن را سفت کنید (نه بیشازحد).
5. پر کردن روغن جدید: روغن تازه را تا سطح استاندارد بریزید.
6. راه اندازی موتور: پس از روشن کردن خودرو، از عدم نشتی اطمینان حاصل کنید.

7. نکات مهم در انتخاب فیلتر روغن

• سازگاری با خودرو: به شماره فیلتر در دفترچه خودرو توجه کنید.
• نوع موتور: برخی فیلترها مخصوص موتورهای توربو یا دیزلی هستند.

8. نتیجه گیری

فیلتر روغن خودرو نقش کلیدی در حفظ سلامت موتور دارد و تعویض به موقع آن از هزینههای سنگین تعمیرات جلوگیری میکند. با انتخاب فیلتر مناسب و رعایت برنامه تعویض منظم، میتوانید عمر موتور خودرو را افزایش داده و عملکرد آن را بهینه نگه دارید.

توصیه نهایی: همزمان با تعویض روغن، فیلتر را نیز تعویض کنید تا از آلوده شدن روغن جدید جلوگیری شود.